Łożyska toczne - kompletny poradnik dobierania i oznaczeń

Czym jest łożysko toczne?

Łożysko toczne to element maszyny, który redukuje tarcie między obracającymi się częściami (np. wałem a obudową). Elementem tocznym mogą być kulki, walce, stożki lub igły. Dzięki temu łożysko przenosi obciążenia radialne i osiowe przy minimalnych stratach energii.

Najważniejsze typy łożysk tocznych

Łożyska kulkowe zwykłe (głębokobrzuzdowe)

Najbardziej uniwersalne. Seria 60xx, 62xx, 63xx, 64xx. Przenoszą obciążenia radialne i lekkie osiowe. Stosowane w silnikach elektrycznych, wentylatorach, maszynach rolniczych, AGD. Ciche, tanie, łatwo dostępne.

Łożyska kulkowe wahliwe

Seria 12xx, 13xx, 22xx, 23xx. Samonastawne - tolerują odchylenia wału i nierówności obudowy. Idealne tam, gdzie trudno zapewnić idealną współosiowość.

Łożyska walcowe

Oznaczenia NU, NJ, NUP, N, NN. Przenoszą bardzo wysokie obciążenia radialne przy kompaktowych wymiarach. Nie przenoszą obciążeń osiowych (poza niektórymi typami NJ).

Łożyska stożkowe

Seria 302xx, 303xx, 322xx, 323xx. Przenoszą duże obciążenia złożone (radialne + osiowe). Montowane parami, z regulacją luzu. Stosowane w samochodach, maszynach budowlanych, napędach.

Łożyska baryłkowe

Seria 213xx, 222xx, 223xx, 230xx-241xx. Samonastawne, odporne na wstrząsy. Przenoszą bardzo wysokie obciążenia. Stosowane w przemyśle ciężkim, górnictwie, młynach.

Łożyska igiełkowe

Oznaczenia NA, NKI, RNA, HK. Bardzo kompaktowe - mała wysokość przekroju. Idealne, gdy miejsce jest ograniczone. Stosowane w skrzyniach biegów, pompach, sprzęgłach.

Łożyska oporowe

Seria 51xxx, 52xxx, 53xxx. Przenoszą wyłącznie obciążenia osiowe. Stosowane tam, gdzie trzeba powstrzymać ruch osiowy wału.

Jak odczytać wymiary z numeru łożyska

Dla standardowych łożysk kulkowych (serii 60, 62, 63, 64), dwie ostatnie cyfry kodu pomnożone przez 5 dają średnicę wału (d):

• 6204 → 04 × 5 = 20 mm (d)
• 6308 → 08 × 5 = 40 mm
• 6011 → 11 × 5 = 55 mm

Dla małych łożysk (00-03): 00=10 mm, 01=12 mm, 02=15 mm, 03=17 mm.

Średnica zewnętrzna (D) i szerokość (B) zależą od serii i rozmiaru. Najdokładniej sprawdzić w karcie katalogowej lub skontaktować się z nami.

Oznaczenia uszczeleń i osłon

• 2RS (lub 2RSR, 2RSH) - dwie gumowe uszczelki kontaktowe. Chronią przed zabrudzeniem, zatrzymują smar. Najlepszy wybór do trudnych warunków.
• ZZ (lub 2Z) - dwie metalowe osłony. Mniejszy opór, nie w pełni szczelne. Dobre do czystych, suchych środowisk.
• OPEN (bez uszczelnienia) - łożysko otwarte. Do zastosowań ze smarowaniem obwodowym.

Luz wewnętrzny (C2, C3, C4)

Luz wewnętrzny to luz między elementami tocznymi a bieżniami. Oznaczenia:

• C2 - luz mniejszy niż normalny (precyzyjne zastosowania).
• normalny (bez oznaczenia) - dla większości zastosowań ogólnych.
• C3 - luz większy niż normalny. Stosowany w wyższych temperaturach (np. silniki elektryczne), gdzie rozszerzalność cieplna zmniejsza luz podczas pracy.
• C4 - luz bardzo duży. Do ekstremalnie wysokich temperatur.

Jak dobrać łożysko - kroki

1. Zmierz średnicę wału (d), średnicę obudowy (D) i szerokość (B).
2. Określ typ obciążenia (radialne, osiowe, złożone).
3. Wybierz typ łożyska (kulkowe, walcowe, stożkowe...).
4. Wybierz uszczelnienie (2RS do brudu, ZZ do czystych, open do smarowania).
5. Wybierz luz (C3 do silników, normalny do ogólnych).
6. Podaj nam wymiary lub kod - sprawdzimy dostępność i przygotujemy ofertę.

Nie wiesz, który model wybrać? Skontaktuj się z nami - doradzimy technicznie i sprawdzimy zamienniki marek FAG, SKF, INA, NTN, KOYO, Timken, NSK i innych.